သဘာ၀ၿဖစ္စဥ္တစ္ခုရဲ႕ လွ်ပ္စစ္(သို႕)မိုးႀကိဳး

မိုးရာသီမွာ မိုးရြာတစ္ရက္၊ ေနပူ တစ္ရက္လို႔ ေခၚရ ေလာက္ေအာင္ မိုးရြာခ်ိန္ နည္းေန ပါေတာ့တယ္။ မိုးရာသီမို႔ ၿဖိဳင္ၿဖိဳင္ မရြာမယ့္ သေဘာမ်ား ေဆာင္ေနသလား မသိ။ မိုးမရြာတဲ့ ေန႔ေတြမွာ ေနက ပူလာ၊ မိုးေငြ႕နဲ႔မို႔ ပူပူ အိုက္အိုက္ ေနၾက ရပါတယ္။ ဒီကာလေတြမွာ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံဟာ အီေကြတာ နဲ႔လည္း အေတာ္ နီးေနခ်ိန္မို႔ ေနက ပူစရာ ရွိရင္ ပူမယ့္ သေဘာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ မိုးမရြာတဲ့ ေန႔ေတြဆို၊ ေႏြရာသီ တုန္းကလို ပူတတ္ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Climate Change ေခၚတဲ့ ရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္မႈကို လက္ေတြ႕ ေတြ႕ႀကံဳ ခံစား ေနၾက ရပါၿပီ။ ခုတေလာ သတိထား မိတာက ေနပူပူမွာ ႐ုတ္တရက္ မိုးအံု႔လာၿပီးခ်ိန္ " ဂ်ိမ္း" ခနဲ မိုးႀကိဳး ပစ္တတ္ တာပါပဲ။ ေကာင္းကင္မွာ ဝင္းလက္ သြားၿပီး တာနဲ႔ ေၾကာက္စရာ အသံ ဟိန္းႀကီးနဲ႔ ပစ္ထည့္ ေတာ့တာပါပဲ။ 
မိုးႀကိဳးပစ္ျခင္း (Lightning) ဟာ ေကာင္းကင္မွာ လွ်ပ္စစ္ စြမ္းအင္ေတြ ထြက္ေပၚ ေပါင္းစည္း ၾကတဲ့ ျဖစ္စဥ္ တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ တိမ္ေတြ ထဲက အမႈန္ အမႊား ေလးေတြဟာ မူလ အားျဖင့္ Neutral လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ မရွိပါဘူး။ မုန္တိုင္း သို႔မဟုတ္ ေလစီးေၾကာင္း မ်ားနဲ႔ ေရြ႕လ်ားရင္းနဲ႔ Electrically Charged လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္အားမ်ား ျဖစ္ေပၚ လာပါတယ္။ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ အဖိုေတြဟာ တိမ္ေတာင္ရဲ႕ အထက္ပိုင္းကို သြားေရာက္ ေနရာ ယူၾကၿပီး လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္အမ ေတြကေတာ့ တိမ္ေတာင္ရဲ႕ေအာက္ေျခပိုင္းမွာ စု႐ံုးၾက ပါတယ္။ အဲဒီမွာ သဘာဝ လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္ဆြဲငင္မႈ (Natural Pull) (လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ အဖိုႏွင့္ အမဓာတ္ တို႔ဆြဲငင္မႈ) ဟာ တိမ္ေတာင္ရဲ႕အတြင္းမွာ ျဖစ္ေပၚ ပါတယ္။ အဲဒီလို ဆြဲငင္ရင္း ေရြ႕လ်ား ေနတဲ့ တိမ္ေတာင္ အတြင္းမွာ Electric Spark of Light ေခၚတဲ့ လွ်ပ္စီး လက္တာကို ေတြ႕ႏိုင္ ပါတယ္။ ဒီလို လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ ဆြဲငင္ စီးဆင္းျခင္း ျဖစ္စဥ္ဟာ တိမ္ေတာင္ရဲ႕ အတြင္းမွာ ျဖစ္ေစ၊ တိမ္ေတာင္မ်ား အခ်င္းခ်င္းမွာ ျဖစ္ေစ ျဖစ္ေပၚေနတတ္ ပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ရံ မွာေတာ့ တိမ္ေတာင္ေတြမွာ ရွိတဲ့ လွ်ပ္စစ္ အမဓာတ္ ေတြဟာ ကမၻာ ေျမေပၚက Positive Charge  အဖိုဓာတ္ ေတြနဲ႔ ဆြဲငင္ၾက ပါတယ္။ ဒီလို တိမ္ေတာင္မ်ားနဲ႔ ေျမျပင္တို႔ အၾကား လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္မ်ား ဆြဲငင္ စီးဝင္ၾက ျခင္းကို Strokes လို႔ ေခၚပါတယ္။ ဝင္းခနဲ လက္ခနဲ ေတြ႕ရတာ ကိုေတာ့ Return Stroke လို႔ ေခၚပါတယ္။ ဒီ Return Stroke ေခၚ မိုးႀကိဳး အလင္း ျပန္ျခင္းဟာ အလင္းေရာင္ရဲ႕ ျမန္ႏႈန္း အတိုင္း သြားပါတယ္။ ေကာင္းကင္နဲ႔ ေျမျပင္ အၾကား လွ်ပ္စစ္ အမနဲ႔ အဖိုမ်ား အၾကား အင္အား ႀကီးမားစြာ ဆြဲငင္ၾကလို႔ႀကီးမားတဲ့ လွ်ပ္စီးေၾကာင္းႀကီးအျဖစ္ ျဖစ္ေပၚတဲ့ မိုးႀကိဳး ျဖစ္စဥ္မွာ လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္အား ဗို႔အား သန္း ၁၀ဝ မွ် (100 Million Volts of Electricity) ရွိပါတယ္။ ဒီဓာတ္အားဟာ ေလထုကို သန္းေပါင္း ၃၃၀ဝ၀ ဒီဂရီ ဆဲလ္စီး ယပ္စ္ႏွင့္ ညီမွ်ေသာ အပူဓာတ္ ေပးပါတယ္။ ျပင္းထန္ လွတဲ့ အပူဓာတ္ကို ျဖစ္ေစ ပါတယ္။ Return Stroke လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္ျပန္ ျခင္းေၾကာင့္ အဲဒီလို အပူဓာတ္ ျဖစ္ေပၚ ေစၿပီး ျပင္းထန္တဲ့ အသံႀကီး ျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒါကို Thunder  မိုးႀကိဳးပစ္ျခင္းလို႔ ေခၚၾကပါတယ္။ မိုးႀကိဳးပစ္ျခင္းလို႔ ေခၚရမယ့္ လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္ စီးဆင္းျခင္း လမ္းတစ္ေလွ်ာက္မွာ ရွိတဲ့ အရာဝတၴဳ မွန္သမွ် ထိခိုက္ ပ်က္စီးျခင္း၊ ေလာင္ကြ်မ္း ျခင္းမ်ား ျဖစ္တတ္ ပါတယ္။ လူကို ထိရင္ လူေသရ ပါတယ္။ ေလ့လာမႈ အရ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု တစ္ခု တည္းမွာ ႏွစ္စဥ္ မိုးႀကိဳးပစ္ ခံရလို႔ လူေပါင္း ၄၀ဝ ေလာက္ ေသဆံုးေနရ ေၾကာင္း သိရပါတယ္။ မိုးႀကိဳး ျဖစ္စဥ္က လူ႔ခႏၶာ ကိုယ္ထဲ ဝင္ေရာက္ ခ်ိန္မွာ ႏွလံုး၊ ရင္အုပ္ပိုင္း ၾကြက္သား မ်ားနဲ႔ ဦးေႏွာက္မွာ ရွိတဲ့ Breathing Centre အသက္ရူ မႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ ေနရာ တို႔ကို ထိခိုက္ ပ်က္စီး သြားေစ ပါတယ္။ လူရဲ႕ ႏွလံုးဟာ လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္အား ၁/ ၁၀၀ အင္ပီယာ (တစ္အင္ပီယာရဲ႕ ၁၀၀ ပံု တစ္ပံု၊ One- hundredth of an ampere of electris current) စီးဝင္ လွ်င္ပင္ ႏွလံုး ပ်က္စီး ရပ္တန္႔ သြားႏိုင္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ႏွလံုးခုန္မႈကို ပ်က္စီး ေစျခင္းတို႔ ျဖစ္တတ္ ပါတယ္။ (ဒါေၾကာင့္ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ စီးဝင္ လႈပ္ရွား ေနတဲ့ မည္သည့္ လွ်ပ္စစ္ ပစၥည္း ဥပမာ-လက္ကိုင္ဖုန္း၊ ေရဒီယို၊ ကက္ဆက္ စသည္ တို႔ကို ႏွလံုး ရွိရာ ရင္ဘတ္ ထဲမွာ မထားသင့္ပါ)။ ပံုမွန္ မိုးႀကိဳးပစ္မႈ တစ္ခုမွာ လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္အား ၃၀ဝ၀ဝ မွ ၄၀ဝ၀ဝ အင္ပီယာ မွ် ဓာတ္အား ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လူ႔ခႏၶာကိုယ္၊ လူ႔ႏွလံုး တို႔ဟာ လံုးဝ မခံႏိုင္ေတာ့ဘဲ ခ်က္ခ်င္း ပ်က္စီး ေလာင္ကြ်မ္း ရပါေတာ့တယ္။ မိုးႀကိဳး ပစ္မႈ ျဖစ္စဥ္ရဲ႕ သဘာဝကို သိရွိ ထားရင္ ကာကြယ္ ေရွာင္တိမ္း ႏိုင္ၾကပါတယ္။ " မိုးႀကိဳးပစ္ ထန္းလက္ နဲ႔ကာ" ဆိုသလို မိုးႀကိဳး ပစ္တာကို ထန္းလက္နဲ႔ ကာလို႔ မရပါဘူး။ ႀကီးမားတဲ့ ျပႆနာကို မေရရာတဲ့ နည္းနဲ႔ ေျဖရွင္းလို႔ မရတဲ့ သေဘာကို တင္စားတာပါ။ မိုးႀကိဳးပစ္ တာဟာ လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္ ဆြဲငင္ စီးဝင္မႈ ျဖစ္လို႔ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ ျဖစ္ေပၚ စီးဆင္းေနတဲ့ ဝါယာႀကိဳး၊ လွ်ပ္စစ္ပစၥည္း စသည္ တို႔နဲ႔ ေဝးရာမွာ ေန သင့္ ပါတယ္။ အိမ္တြင္းက မီးခလုတ္ေတြ ပိတ္ထားပါ။ တယ္လီဖုန္း ဆိုရင္ ဘယ္ တယ္လီဖုန္းကိုမွ မသံုးသင့္ပါ။ အိမ္ျပင္မွာ ရွိေနရင္ ျမင့္မားတဲ့ အေဆာက္အဦ၊ တိုင္ စသည္တို႔နဲ႔ ေဝးရာ ကို ေရွာင္ရွားေနပါ။ ၿပီးေတာ့ ေျမေပၚ ထိုင္ခ်ပါ။ (အခ်ိဳ႕ ပညာရွင္ တို႔က ေျမျပင္ေပၚမွာ လွဲမအိပ္ပါနဲ႔ လို႔လည္း ဆိုၾကပါတယ္)။ သစ္ပင္ ျမင့္ျမင့္၊ တိုင္ျမင့္ျမင့္တို႔ နားမွာလည္း ရပ္မေနမိပါ ေစနဲ႔။ ၿပီးေတာ့ ေရနဲ႔ ေဝးရာကိုလည္း ေရြးခ်ယ္ ေနရာယူပါ။ စက္ဘီးစီး ေနရင္ စက္ဘီးဟာ လွ်ပ္စစ္ စီးဝင္တတ္တဲ့ သတၲဳေတြနဲ႔ ျပဳလုပ္ ထားတာမို႔ စက္ဘီးေပၚက အျမန္ဆံုး ဆင္းၿပီး ေဝးေဝးမွာ ေနပါ။ ကားထဲမွာ ရွိေနရင္လည္း သတၲဳနဲ႔ ျပဳလုပ္ထားတဲ့ မည္သည့္ ပစၥည္းကိုမွ် မကိုင္တြယ္ ထားပါနဲ႔။ ကားအျပင္ ထြက္ၿပီး လံုၿခံဳရာမွာ ေနရာယူပါ။ Fame Equipment ေခၚတဲ့ လယ္ယာသံုး ထြန္၊ ထယ္၊ ေပါက္တူး၊ ေပါက္ျပား စသည္တို႔ကိုလည္း မကိုင္တြယ္ ထားပါနဲ႔။ ေလမုန္တိုင္း တိုက္ခ်ိန္ မိုးႀကိဳးပစ္ တတ္သလို၊ ေနပူ မိုးရြာခ်ိန္ မွာလည္း မိုးႀကိဳးပစ္ တတ္ပါ တယ္။ တစ္ခါတစ္ရံ မိုးႀကိဳး မုန္တိုင္း ဆိုၿပီး မိုးႀကိဳးမ်ား ဆက္တိုက္ ပစ္ခ်တတ္ ပါတယ္။ ဒီလို အခါမ်ိဳးမွာ အားလံုး ၿငိမ္သက္ သြားၿပီး မိနစ္ ၃၀ အၾကာ ေလာက္မွ အျပင္ကို ထြက္သင့္ပါ တယ္။ တခ်ိဳ႕က ေရာ္ဘာဟာ လွ်ပ္စစ္ မကူးႏိုင္လို႔ ေရာ္ဘာ ပစၥည္း တစ္ခုခုနဲ႔ ကာကြယ္လို႔ ရတယ္တဲ့။ မျဖစ္ႏိုင္လို႔ မယံုသင့္ ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ မိုးဦး၊ ေလဦး မိုးရာသီ အတြင္းနဲ႔ အခ်ိန္မလပ္ ျဖစ္ေပၚ ေနတတ္တဲ့ သဘာဝ ျဖစ္စဥ္ တစ္ခု ျဖစ္တဲ့ မိုးႀကိဳး ပစ္ျခင္း အေၾကာင္း အမ်ား ျပည္သူတို႔ သိရွိ နားလည္ ထားသင့္ပါတယ္။ " အသိဥာဏ္ ရွိျခင္းဟာ အႏၱရာယ္ မ်ားကို ေကာင္းစြာ ကာကြယ္ ႏိုင္ျခင္း " ျဖစ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာ ျမင့္သန္း (ေညာင္ေလးပင္)